Verb in Nepali Grammar - क्रिया
Verb in Nepali Grammar - क्रिया
Comprehensive Tenses, Formulas, and Verb Structures
परिभाषा (Definition)
नेपाली: जसले कुनै काम भएको, गरिएको वा अवस्था बुझाउँछ, त्यसलाई क्रिया भनिन्छ। क्रियापदले नै वाक्यको अर्थ पूर्ण बनाउँछ।
English: A Verb is a word used to describe an action, state, or occurrence. It is the core component that completes a sentence.
१. काल (Tense)
परिभाषा: क्रियाको जुन रूपले समयको बोध गराउँछ, त्यसलाई काल भनिन्छ।
Definition: Tense refers to the form of a verb that shows the time of an action or state.
क) वर्तमान काल (Present Tense - Bartaman Kal)
परिभाषा: अहिलेको समयमा भइरहेको वा हुने काम बुझाउने काल।
Definition: Describes actions happening in the current time or habitual truths.
१. सामान्य वर्तमान (Simple Present):
Formula: धातु (Root) + न्छु/न्छाैँ/न्छ/न्छिन्
Ex: १. म भात खान्छु। (I eat rice.)
Ex: २. उनी किताब पढ्छिन्। (She reads a book.)
२. अपूर्ण वर्तमान (Present Continuous):
Formula: धातु (Root) + दै + छु/छौँ/छ/छिन्
Ex: १. म भात खाँदैछु। (I am eating rice.)
Ex: २. उनी किताब पढ्दैछिन्। (She is reading a book.)
३. पूर्ण वर्तमान (Present Perfect):
Formula: धातु (Root) + एको/एकी + छु/छौँ/छ/छिन्
Ex: १. मैले भात खाएको छु। (I have eaten rice.)
Ex: २. उनले किताब पढेकी छिन्। (She has read the book.)
ख) भूत काल (Past Tense - Bhutkal)
परिभाषा: बितेको समयमा भएको काम बुझाउने काल।
Definition: Describes actions that were completed or occurring in the past.
१. सामान्य भूत (Simple Past):
Formula: धातु (Root) + एँ/यौँ/यो/इन्
Ex: १. मैले भात खाएँ। (I ate rice.)
Ex: २. उनले किताब पढिन्। (She read the book.)
२. अपूर्ण भूत (Past Continuous):
Formula: धातु (Root) + दै + थिएँ/थियौँ/थियो/थिइन्
Ex: १. म भात खाँदै थिएँ। (I was eating rice.)
Ex: २. उनी किताब पढ्दै थिइन्। (She was reading a book.)
३. पूर्ण भूत (Past Perfect):
Formula: धातु (Root) + एको/एकी + थिएँ/थियौँ/थियो/थिइन्
Ex: १. मैले भात खाएको थिएँ। (I had eaten rice.)
Ex: २. उनले किताब पढेकी थिइन्। (She had read the book.)
४. अभ्यस्त भूत (Past Habitual):
Formula: धातु (Root) + न्थें/न्थ्यौँ/न्थ्यो/न्थिन्
Ex: १. म भात खान्थें। (I used to eat rice.)
Ex: २. उनी किताब पढ्थिन्। (She used to read books.)
ग) भविष्यत् काल (Future Tense - Bhavisya Kal)
परिभाषा: आउने समयमा हुने काम बुझाउने काल।
Definition: Describes actions that will happen in the future.
१. सामान्य भविष्यत् (Simple Future):
Formula: धातु (Root) + नेछु/नेछौँ/नेछ/नेछिन्
Ex: १. म भात खानेछु। (I will eat rice.)
Ex: २. उनी किताब पढ्नेछिन्। (She will read a book.)
२. अपूर्ण भविष्यत् (Future Continuous):
Formula: धातु (Root) + दै + हुनेछु/हुनेछौँ/हुनेछ
Ex: १. म भात खाँदै हुनेछु। (I will be eating rice.)
Ex: २. उनी किताब पढ्दै हुनेछिन्। (She will be reading a book.)
३. पूर्ण भविष्यत् (Future Perfect):
Formula: धातु (Root) + एको/एकी + हुनेछु/हुनेछौँ/हुनेछ
Ex: १. मैले भात खाएको हुनेछु। (I will have eaten rice.)
Ex: २. उनले किताब पढेकी हुनेछिन्। (She will have read the book.)
२. वचन र पुरुष (Number and Person)
➤ वचन (Number): संख्या अनुसार क्रियामा हुने परिवर्तन।
Definition: Verbs change based on whether the subject is single or multiple.
- एकवचन (Singular): म जान्छु। (I go.)
- बहुवचन (Plural): हामी जान्छौँ। (We go.)
➤ पुरुष (Person): कर्ताको भूमिका अनुसार क्रियामा हुने परिवर्तन।
Definition: Verbs conjugate differently for the speaker, listener, or others.
- प्रथम पुरुष (1st): म पढ्छु। (I read.)
- मध्यम पुरुष (2nd): तिमी पढ्छौ। (You read.)
- तृतीय पुरुष (3rd): ऊ पढ्छ। (He reads.)
३. क्रियाका प्रकार (Verb Types)
१. सकर्मक क्रिया (Transitive Verb): कर्म (Object) को आवश्यकता पर्ने।
Definition: Action verbs that require an object to receive the action.
- Ex: १. रामले स्याउ खायो। (Ram ate an apple.)
- Ex: २. मैले चिठी लेखेँ। (I wrote a letter.)
२. अकर्मक क्रिया (Intransitive Verb): कर्म (Object) नचाहिने।
Definition: Action verbs that do not need an object to be complete.
- Ex: १. म हाँस्छु। (I laugh.)
- Ex: २. बच्चा रुन्छ। (The baby cries.)
Note: Concept Comparison
English: Verb structure is often simple. (e.g., "I eat", "He eats" - only the 's' changes).
Nepali: Verb structure is highly complex. The root 'खा' (Kha - Eat) can change into dozens of forms like खान्छु, खाँदैछु, खाएको छु, खान्थेँ, खाएँ, खानेछु etc., based on Respect, Gender, Tense, and Number.
निरन्तर अभ्यास गर्नुहोस्! (Practice continuously!)
